Netflix: Cząstki Kobiety

czastkikobiety

 

CZĄSTKI KOBIETY
polska premiera: 7.01.2021
reż. Kornél Mundruczó

moja ocena: 5.5/10

 

Minie mniej więcej 30 minut, zanim na ekranie pojawia się tytuł “Cząstki Kobiety”, będący – nomen omen – niezłym spoilerem pierwszego, anglojęzycznego filmu Kornéla Mundruczó. Sugeruje on bowiem, co węgierskiego twórcę będzie interesować najbardziej. Kobieca perspektywa granej przez Vanessę Kirby bohaterki zdominuje opowieść. Narracja będzie miała fragmentaryczny charakter, a jej rozdziały będą sygnalizowały daty umieszczane na tle szarego i niewiele zmieniającego się współczesnego krajobrazu Charles River w Bostonie. Marthę (Kirby) i Seana (Shia LaBeouf) poznajemy praktycznie w przededniu jednego z najważniejszych wydarzeń w ich życiu – narodzin dziecka. W skrawkach codzienności możemy rozeznać się w ich sytuacji. Parę tworzą raczej zwyczajną, ale to kobieta w tym związku pełni rolę dominującą. Pochodzi z ekonomicznie dobrze sytuowanej i wykształconej klasy średniej, podczas gdy jej partner to budowlaniec, niemalże typowy przedstawiciel robotniczego proletariatu. Matka Marthy (Ellen Burstyn) w ramach wspierania przyszłych rodziców funduje im przestronne, rodzinne auto, kłując męską dumę partnera córki. W ogóle postać Seana w “Cząstkach Kobiety” potraktowano irytująco powierzchownie. Nie tylko jego szorstka aparycja, przypadkowy ubiór, niezadbana broda (ile LaBeouf miał takich kreacji) gryzą się z zawsze nienagannie stylową, dobrze ubraną i uczesaną Marthą. Aura, jaka otacza tę dwójkę i towarzyszące jej napięcie, związane nie tylko z nadchodzącym porodem, dają odczuć, że nie jest to najbardziej dobrana para we wszech świecie. Ich związek wydaje się mieć wyjątkowo wątłe fundamenty i byle kryzys może je zburzyć.

A kryzys nadchodzi największego kalibru. Na domowym porodzie wybranym przez Marthę nie pojawia się znajoma położna, zajęta w tym czasie inną pacjentką. Jej zastępczyni, mimo że nieznajoma, wzbudza jednak zaufanie pary. Odnosi się do nich z czułością i spokojem, który zachowuje nawet wówczas, gdy może trzeba by było ocenić sytuację bardziej krytycznie i podjąć zdecydowane kroki. Cała, długa scena porodu, nieco hochsztaplersko imitująca “jedno ujęcie”, wymagająca od Kirby i LaBeoufa aktorstwa bardzo cielesnego i fizycznego, choć naturalistyczna i intymna, przeszywa do szpiku jak znakomite kino grozy, arthouse’owy body horror najwyższej próby. Później ta opowieść się rozwadnia.

Martha i Sean chcieli mieć rodzinę. Nie taką jednakowoż, jaka finalnie zaczęła ich otaczać. Krewni kobiety pojawili się w ich otoczeniu, towarzysząc parze w okresie żałoby, co dla nich oznaczało głównie znalezienie winnych i pociągnięcie ich do odpowiedzialności. Łatwym celem okazała się feralna położna. Kuzynka Marthy, przebojowa prawniczka, z przyjemnością wprowadzi sprawę na sądową wokandę i pomoże wymierzyć karę. Nie w ten sposób jednak chcieliby się godzić ze stratą niedoszli rodzice, którzy żałobę przeżywają na swój sposób i niezależnie od siebie. Martha chce jak najszybciej wrócić do życia sprzed ciąży, mimo że we wnętrzu za każdym razem coś w niej pęka, gdy mija dzieci na ulicy, a bezlitosne ciało przypomina jej, że właśnie powinna realizować swoje matczyne powinności z noworodkiem przy piersi. Uzewnętrzniona rozpacz Seana, ku uciesze teściowej, oddala go od partnerki, choć Mundruczó ta perspektywa akurat wcale nie interesuje.

W Polsce “Cząstki Kobiety” można było oglądać na deskach TR Warszawa. Nie widziałam tego przedstawienia, ale zastanawia mnie, czy teatralna wersja również została przez węgierskiego reżysera zagracona tyloma trywialnymi metaforami i łopatologiczną symboliką. Mosty, które pali się za sobą, ale którymi też można kroczyć ku nowemu otwarciu. Dwie zwiędłe paprotki niczym to uczucie bohaterów, którego chyba nie da się już reanimować. Jabłka i nasiona, z których w ciszy kiełkuje nowe życie. W końcu lekcja pokory wobec macierzyństwa, jaką w swoi monologu przekazuje Marcie matka, gdzie nagle niezwykle ważne stają się żydowskie korzenie tej familii. Jak to wszystko wybitnie nie pasuje, łącznie z karykaturalnym finałem, do kameralnego dramatu o stracie i żałobie.

W tym filmie czołowo zderzyła się autorska wrażliwość Mundruczó, która w pełni realizowała się w jego europejskich projektach, z tym, jak w Ameryce postrzega się dramatyczną narrację tego bardziej art-house’owego, niezależnego (indie) nurtu, oglądającego się na odrobinę masową jednak widownię, szerokie zrozumienie/uznanie krytyki, a przede wszystkim realia Oscarowego sezonu. Inaczej nie potrafię wyjaśnić obsadzenia skądinąd wybitnej aktorki Ellen Burstyn w roli matki mniej więcej 30-letnich córek. Biorąc pod uwagę historię narodzin seniorki rodu w mrokach Holokaustu i bawiąc się w matematykę, trzeba by przyjąć do wiadomości, że bohaterka urodziła swoje dzieci w okolicach 50. roku życia. Jej poruszający, ale sztucznie wpisany w fabularną tkankę monolog nachalnie ma uruchamiać Oscarowe radary. W przeciwieństwie do Vanessy Kirby, która nie tylko z godnością dźwiga swoją wymagającą rolę, ale też cały ciężar dramaturgiczny tej opowieści. Kariera Brytyjki z gwiazdy seriali i kina akcji rozwija się w wybornym kierunku. Kornel Mundruczó płaci natomiast frycowe w swoim amerykańskim debiucie. Nie on pierwszy, ani zapewne ostatni.

 

Piosenki 2020: 20-1

pio100

I Break Horses – Baby You Have Travelled For Miles Without Love In Your Eyes [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Jessie Ware – Spotlight [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Arca feat. Rosalía – KLK [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Oneohtrix Point Never – Lost But Never Alone [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Julia Marcell – Nostalgia [Posłuchaj >>>]

 

pio100

BLACKSTARKIDS – Acting Normal [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Julianna Barwick – Inspirit [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Sault – Wildfires [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Król Słońce – Na sygnale [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Dua Saleh – Hellbound [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Kraków Loves Adana – Young Again [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Sevdaliza – Habibi [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Rosalie. – Nie Mów [Posłuchaj >>>]

 

pio100

CocoRosie – Restless [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Annie – The Streets Where I Belong [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Romy – Lifetime [Posłuchaj >>>]

 

pio100

070 Shake – Guilty Conscience [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Chromatics – Toy [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Taylor Swift feat. Bon Iver – exile [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Club Intl – Crush [Posłuchaj >>>]

 

ZAGRAJ TO JESZCZE RAZ, SAM YouTube // Spotify

Piosenki 2020: 40-21

pio100

Cá Hồi Hoang – Chờ (Điều Tốt Nhất) [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Yves Tumor – Gospel For A New Century [Posłuchaj >>>]

 

pio100

HAIM – I Know Alone [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Sufjan Stevens – Video Game [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Laurel – Scream Drive Faster [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Nanga – Profet [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Jessy Lanza – Over And Over [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Westerman – Blue Comanche [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Eefje de Visser – De Parade [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Kasia Lins – Rób Tak Dalej [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Kraków Loves Adana – The Ocean Between Us [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Sean Nicholas Savage – Live 4 Real [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Nimmo – Do I Have To Learn It? [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Christine And The Queens – People, I’ve Been Sad [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Coals – Pearls [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Simmy feat. Sino Msolo – Ngihamba Nawe [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Bark Bark Disco & Joon – Another Play [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Locate S,1 – Personalia [Posłuchaj >>>]

 

pio100

MorMor – Don’t Cry [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Grimes – Delete Forever [Posłuchaj >>>]

 

Piosenki 2020: 60-41

pio100

Antoine Corriveau – Quelqu’un [Posłuchaj >>>]

 

pio100

The Shins – The Great Divide [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Chromatics – Teacher [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Matt Berninger – One More Second [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Bright Eyes – Mariana Trench [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Phoebe Bridgers – Kyoto [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Hey Colossus – A Trembling Rose [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Kelly Lee Owens – Night [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Vania – Surrender [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Barbi Recanati – ¿Qué Le Ves? [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Annie – American Cars [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Kiesza – All Of The Feelings [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Cindy – 2y & 6m [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Zahed Sultan feat. Mariem Hassan – Ana [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Blue Hawaii – I Felt Love [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Nath feat. Kacha Kowalska – Nowe Dni [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Black Coffee feat. Celeste – Ready For You [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Caribou – Never Come Back [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Simmy feat. Black Motion – Stay With You [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Jessie Ware – Save A Kiss [Posłuchaj >>>]

 

Piosenki 2020: 80-61

pio100

Biig Piig – Feels Right [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Raye – Natalie Don’t [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Caroline Rose – Feel The Way I Want [Posłuchaj >>>]

 

pio100

La Roux – Automatic Driver [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Glüme – Body [Posłuchaj >>>]

 

pio100

HAIM – The Steps [Posłuchaj >>>]

 

pio100

SG Lewis & Robyn & Channel Tres – Impact [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Charli XCX – Forever [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Cults – A Low [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Yumi Zouma – Lonely After [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Bleachers feat. Bruce Springsteen – Chinatown [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Shamir – I Wonder [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Fontaines D.C. – I Don’t Belong [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Dua Lipa – Physical [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Doves – Prisoners [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Mura Masa feat. Ellie Rowsell & Wolf Alice – Teenage Headache Dreams [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Waxahatchee – Fire [Posłuchaj >>>]

 

pio100

India Jordan – I’m Waiting (Just 4 U) [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Maya Jane Coles feat. Claudia Kane – Run to You [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Niterunner – Right Direction [Posłuchaj >>>]

 

Piosenki 2020: 100-81

pio100

Sanah – No Sory [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Tennis – Need Your Love [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Nao feat. Lianne La Havas – Woman [Posłuchaj >>>]

 

pio100

LEA – Treppenhaus [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Kate Teague – The Temporary [Posłuchaj >>>]

 

pio100

CMAT – I Wanna Be A Cowboy, Baby! [Posłuchaj >>>]

 

pio100

NZCA LINES – Prisoner of Love [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Small Black – Tampa [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Samuum – Maria [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Health – Cyberpunk 2.0.2.0. [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Fred again.. – Julia (Deep Diving) [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Berwyn – Vinyl [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Sofia Kourtesis – Sarita Colonia [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Porcelain Raft – Out Of Time [Posłuchaj >>>]

 

pio100

TOPS – Witching Hour [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Magdalena Bay – Airplane [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Palmy – Stare Wieżowce [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Odette – Dwell [Posłuchaj >>>]

 

pio100

Salem – Starfall [Posłuchaj >>>]

 

pio100

The Japanese House & Justin Vernon – Dionne [Posłuchaj >>>]

 

Płyty 2020: 25-1

2020plyty

KATE NV
Room For The Moon
Try: Plans, Lu Na
 

2020plyty

JESSY LANZA
All The Time
Try: Face, Lick In Heaven
 

2020plyty

ANNIE
Dark Hearts
Try: American Cars, The Streets Where I Belong
 

2020plyty

AMAARAE
The Angel You Don’t Know
Try: Fancy, Sad Girlz Luv Money
 

2020plyty

ROSALIE.
IDeal
Try: Ciemność, Moment
 

2020plyty

HAIM
Women In Music, Pt. 3
Try: The Steps, Don’t Wanna
 

2020plyty

COCOROSIE
Put The Shine On
Try: Smash My Head, Burning Down The House
 

2020plyty

SECRET MACHINES
Awake In The Brain Chamber
Try: 3, 4, 5, Let’s Stay Alive, Everything Starts
 

2020plyty

FIONA APPLE
Fetch The Bolt Cutters
Try: Shameika, I Want You To Love Me
 

2020plyty

JESSIE WARE
What’s Your Pleasure?
Try: Save A Kiss, What’s Your Pleasure?
 

2020plyty

JULIA MARCELL
Skull Echo
Try: Moment i wieczność, Prawdopodobieństwo

2020plyty

FLEET FOXES
Shore
Try: Can I Believe You, Sunblind
 

2020plyty

RINA SAWAYAMA
Sawayama
Try: XS, Comme Des Garçons (Like The Boys)
 

2020plyty

YVES TUMOR
Heaven To A Tortured Mind
Try: Kerosene!, Strawberry Privilege
 

2020plyty

LYRA PRAMUK
Fountain
Try: New Moon, Gossip
 

2020plyty

HANIA RANI
Home
Try: Home, Leaving
 

2020plyty

ONEOHTRIX POINT NEVER
Magic Oneohtrix Point Never
Try: Long Road Home, Auto & Allo
 

2020plyty

COALS
Docusoap
Try: Sleepwalker, Plum
 

2020plyty

JULIANNA BARWICK
Healing Is A Miracle
Try: In Light, Inspirit
 

2020plyty

SEVDALIZA
Shabrang
Try: Rhode, Lamp Lady
 

2020plyty

THE AVALANCHES
We Will Always Love You
Try: Take Care In Your Dreaming, Wherever You Go
 

2020plyty

ARCA
Kick i
Try: Time, Mequetrefe
 

2020plyty

TAYLOR SWIFT
folklore / Evermore
Try: Cardigan, Willow
 

2020plyty

BLACKSTARKIDS
Whatever, Man
Try: Britney Bitch, Tangerine Love
 

2020plyty

SAULT
Untitled (Black Is) / Untitled (Rise)
Try: I Just Want to Dance, Hard Life
 

Płyty 2020: 50-26

2020plyty

MELA KOTELUK
Astronomia poety. Baczyński
Try: Nie bój się nocy, Drzewa
 

2020plyty

DOVES
The Universal Want
Try: Carousels, Broken Eyes
 

2020plyty

GEORGIA
Seeking Thrills
Try: About Work The Dancefloor, Corona Capital
 

2020plyty

CHARLIE XCX
How I’m Feeling Now
Try: Claws, Forever
 

2020plyty

EDYTA BARTOSIEWICZ
Ten Moment
Try: Cichy Zabójca, Lovesong
 

2020plyty

LAURA MARLING
Song For Our Daughter
Try: Song For Our Daughter, Fortune
 

2020plyty

SQUAREPUSHER
Be Up A Hello
Try: Terminal Slam, Detroit People Mover
 

2020plyty

CHLOE X HALLE
Ungodly Hour
Try: Forgive Me, Do It
 

2020plyty

TENNIS
Swimmer
Try: Need Your Love, Runner
 

2020plyty

KHRUANGBIN
Mordechai
Try: Pelota, So We Won’t Forget
 

2020plyty

DREAM WIFE
So When You Gonna…
Try: After The Rain, Hasta La Vista
 

2020plyty

RÓISIN MURPHY
Róisín Machine
Try: Narcissus, Murphy’s Law
 

2020plyty

ADRIANNE LENKER
Songs
Try: Zombie Girl, Anything
 

2020plyty

LIANNE LA HAVAS
Lianne La Havas
Try: Weird Fishes, Can’t Fight
 

2020plyty

DUA LIPA
Future Nostalgia
Try: Levitating, Don’t Start Now
 

2020plyty

DESTROYER
Have We Met
Try: Crimson Tide, Cue Synthesizer
 

2020plyty

FONTAINES D.C.
A Hero’s Death
Try: A Hero’s Death, A Lucid Dream
 

2020plyty

KACY HILL
Is It Selfish if We Talk About Me Again
Try: Just To Say, Everybody’s Mother
 

2020plyty

THE SOFT PINK TRUTH
Shall We Go on Sinning So That Grace May Increase?
Try: We, Grace
 

2020plyty

DONOVAN WOODS
Without People
Try: Seeing Other People, Grew Apart
 

2020plyty

NUBYA GARCIA
Source
(Concord Jazz)
Try: Source, The Message Continues
 

2020plyty

I BREAK HORSES
Warnings
Try: Death Engine, I’ll Be The Death Of You
 

2020plyty

GRIMES
Miss Anthropocene
Try: Violence, 4ÆM
 

2020plyty

DUVAL TIMOTHY
Help
Try: Fall Again, Slave
 

2020plyty

KASIA LINS
Moja Wina
Try: Koniec Świata, Nie Syp Solą

Filmy 2020: 10-1

starsawaitp

10. Dalei Zhang: Stars Wait Us (Lan se lie che) [Zobacz trailer]

Zhang Dalei patrzy na niegdysiejszą współczesność z epicką wnikliwością Jia Zhangke, jednocześnie nie gubiąc z pola widzenia postaci. Intymny klimat i lirycznie płynąca narracja mogą kojarzyć się z oniryczną atmosferą fabuł Bi Gana. Natomiast w budowaniu melancholii wynikającej z czasoprzestrzennego zawieszenia bohaterów, pokazywaniu rzeczywistości całkiem naturalistycznej, uniwersalnej, lecz też odrealnionej Dalei do azjatyckiej kinematografii wprowadza tropy znane z twórczości Theo Angelopoulosa. Recenzja >>>

 

neverrarelyp

9. Eliza Hittman: Never, Rarely, Sometimes, Always [Zobacz trailer]

Minimalistyczne podejście Hittman ma wymiar właściwie totalny. Młode, niedoświadczone aktorki także tworzą skromnymi środkami wiarygodne i poruszające role. Nowy Jork w tym filmie to ledwie namiastka tętniącego życiem miasta, które nigdy nie śpi – za podstawową scenerię robią tu podziemia nowojorskiego metra. Czuła kamera Hélène Louvart pozwala wytworzyć bliską więź z bohaterkami i po ludzku przejąć się ich losem. To zdecydowanie coś więcej niż kibicowanie człowiekowi z marginesu w straciu z instytucjonalnymi barierami. Za to szlachetne, głęboko humanistyczne podejście twórcom filmu należą się szczere wyrazy uznania. Recenzja >>>

 

lutyp

8. Kamen Kalev: Luty (Février) [Zobacz trailer]

Melancholijna zaduma nad nieuchronnością ludzkiego przemijania i monotonią rytmu człowieczego życia. Natura zostaje tu milczącym świadkiem trudów egzystencjalnej rutyny, która wraz z upływem czasu przygnębiająco uwidacznia coraz mocniej swoją bezcelowość. Bo losy bohatera – rozdzielone na trzy, poetyckie akty: dzieciństwo w otoczeniu owiec i dziewiczej przyrody, młodość w żołnierskim mundurze oraz samotną starość – w swojej banalnej powtarzalności i nieatrakcyjnej przewidywalności wcale nie różnią się znacząco od tak wielu zwyczajnych, życiowych historii.

 

druk900

7. Thomas Vinterberg: Na rauszu (Druk) [Zobacz trailer]

“Na Rauszu” w konstrukcję sympatycznego bromance’u i łagodnego portretu zagubionych mężczyzn na rozdrożu wpisuje także ciekawą analizę o “społecznych właściwościach alkoholu”, dostrzegając pozytywne i negatywne cechy spożywania napojów z procentami. Lekki i dowcipny ton filmu wyzbywa go banalnego moralizatorstwa, nie lekceważąc równocześnie poważniejszych wątków. Ostatecznie to nie ponury film o przyczynach alkoholizmu, ale studium odzyskiwania pogody ducha i też samych siebie w starciu z rutyniarską prozą życia. Recenzja >>>

 

shirleyp

6. Josephine Decker: Shirley [Zobacz trailer]

Brawurowa Elizabeth Moss jako prawdziwa czarownica swoich czasów, ukryta w ciele pisarki Shirley Jackson. Praktykuje czarną magię emancypacji i rozbudzania uśpionej, kobiecej tożsamości. Prawdziwe szamaństwo, także formalne, Josephine Decker ani myślała w “Shirley” zrezygnować ze swojego delirycznego stylu, który tutaj pasuje lepiej niż kiedykolwiek wcześniej.

 

aidap

5. Jasmila Žbanić: Aida (Quo Vadis, Aïda?) [Zobacz trailer]

“Aida” to film w narracji dojrzały i bardzo inteligentny. Budujący grozę i napięcie w sposób niesamowicie subtelny. Dlatego porusza dogłębnie i nikogo nie pozostawia obojętnym. Z taką samą intensywnością unaocznia nie tylko ogrom zbrodni i niewyobrażalnego cierpienia, zwłaszcza tych, którzy przeżyli, ale też obnaża barbarzyńską obojętność świata, który zasłaniając się procedurami i przepisami nie przeciwstawił się ludobójstwu. Dzisiaj wyważona opowieść Žbanić wybrzmiewa tonem szczerej przestrogi, by z historii wyciągać wnioski i nigdy nie pozwalać jej się powtórzyć. Recenzja >>>

 

zlonieistp

4. Mohammad Rasoulof: Zło nie istnieje (Sheytan vojud nadarad) [Zobacz trailer]

Mohammad Rasoulof podzielił los Jafara Panahiego. Także pod tym względem, że nie miał zamiaru porzucać reżyserskiego krzesła. Jeśli w Irańczyku tliła się jakaś złość, niezgoda na to, co go spotkało, wykorzystał je w najlepszy z możliwych sposób. Stworzył monumentalne dzieło filmowe, sprzeciwiające się państwowej opresji oraz opowiadające się po stronie człowieka. Głównym tematem “There is no Evil” jest kara śmierci w Iranie. . “Zło nie istnieje” to kino głęboko zaangażowane w swoją sprawę i jeszcze mocniej angażujące każdego, kto jest ogląda. Recenzja >>>

 

vitalinap

3. Pedro Costa: Vitalina Varela [Zobacz trailer]

W żadnym momencie tego filmu nie ma wątpliwości, że oglądamy kino Pedro Costy – reżysera w swej niezależności wręcz radykalnego i jednego z najbardziej wymagających twórców europejskiego slow cinema. A jednak jest coś szaleńczo magnetycznego i dogłębnie poruszającego w losach Vitaliny Vareli – niewidzialnej kobiety stapiającej się z ciemną otuliną nocy, której reżyser oddaje głos i ekran, by w tej opowieści doniośle wybrzmiały postkolonialne grzechy i zaniedbania, oskarżenia wobec ojczyzny Costy. Takie, które wobec rodaków skierować może tylko reżyser-wizjoner.

 

kaufmanp

2. Charlie Kaufman: Może pora z tym skończyć (I’m Thinking of Ending Things) [Zobacz trailer]

Charlie Kaufman, Łukasz Żal, Jessie Buckley – ta trójka w “Może pora z tym skończyć” odrywa nas od błahostek codzienności, informacyjnego szumu i nużącej przyziemności. W surrealistyczną drogę po labiryncie czyjejś pamięci zabierają nas chłopak i dziewczyna. Życie – zagubiona autostrada wspomnień, cytatów, słów i znaczeń, które kształtują i jednocześnie roztrzaskują jednostkową tożsamość. Podróż w głąb (nie)pamięci, by odzyskać coś cennego, co zatraciło się wraz z nieuchronnym upływem czasu to leitmotiv filmu. Recenzja >>>

 

nomadlandp

1. Chloe Zhao: Nomadland [Zobacz trailer]

Kiedy w 2015 r. oglądałam “Songs My Brothers Taught Me”, a nawet gdy później wzruszałam sie na “The Rider”, nie postawiłabym złamanego grosza na to, że za parę lat Chloe Zhao stanie się jednym z najważniejszych, młodych głosów amerykańskiego kina niezależnego. “Nomadland” wygrało w tym roku (raczej bezapelacyjnie) festiwal w Wenecji i jest głównym pretendentem do najważniejszych nagród sezonu, w tym – rzecz jasna – Oscarów. To cudowne, że najbardziej gorącym, filmowym towarem został właśnie film Zhao. Z jednej strony “Nomadland” to subtelne, ściskające za serce kino społeczne o ludziach, którzy zostali wyrzuceni z rozpędzonego pociągu kapitalistycznej gospodarki i skazani na egzystencję na absolutnym marginesie. W tym aspekcie film idzie tą samą ścieżką, co reportaż Jessicy Bruder. Zresztą najważniejsi bohaterowie książki, tacy jak Linda May czy Bob Wells, osobiście pojawiają się też w fabule Zhao. Reżyserka pięknie odnosi się też do tradycji amerykańskiego, jak w “Paryż, Teksas” zanurzając się w bezkresnych krajobrazach kontynentu, klimatu refleksyjnego kina w drodze, humanistycznego, epickiego i lirycznego. Z drugiej strony “Nomadland” to wspaniały traktat o wolności. O tym, co to pojęcie współcześnie oznacza, ile wymaga poświęceń i – w końcu – jak wszystko w dzisiejszych czasach, ile dosłownie i w przenośni kosztuje. Zatem, jeśli pytacie, czy “Nomadland” to faktycznie taka świetna rzecz, ja odpowiem – dokładnie tak.

 

Filmy 2020: 20-11

wasteland900

20. Ahmad Bahrami: Dashte Khamoush [Zobacz trailer]

Dość zaskakujący, ale raczej z gatunku słusznych i sprawiedliwych, tegoroczny zwycięzca weneckiej sekcji Orizzonti. Skromne, niepozorne kino z Iranu, które doskonale połączyło socjoekonomiczną obserwację upadającej robotniczej społeczności skupionej wokół nierentownej cegielni z poważnymi rozważaniami filozoficznymi dotyczącymi ludzkiej kondycji w wymagających czasach i okolicznościach. To też film, w którym dostrzec można wrażliwość Béli Tarra i nawiązania do wspaniałej tradycji opowiadania o człowieku w duchu Kiarostamiego.

 

burialp

19. Lemohang Jeremiah Mosese: This Is Not a Burial, It’s a Resurrection [Zobacz trailer]

Film proponuje osobliwe, ale też bardzo poetyckie spojrzenie wgłąb afrykańskiej duszy, której (jeszcze) żywym uosobieniem jest uparta, 80-letnia Mantoa. Urodzony w Lesotho Lemohang Jeremiah Mosese, dziś mieszkaniec Berlina, nie tylko nie stracił kontaktu ze swoją kulturową spuścizną, ale też potrafi o niej opowiadać w poetycki, lecz również szalenie wymowny sposób. Ma w sobie coś zarówno z bardzo zdolnego filmowca z misją nawoływania o pielęgnowanie zbiorowej pamięci zapomnianych, tradycyjnych regionów, jak i ludowego szamana, diagnozującego duchowe dolegliwości gasnących wspólnot i przewidującego ich rozczarowujące przemijanie. Recenzja >>>

 

wolfwalkersp

18. Tomm Moore & Ross Stewart: Wolfwalkers [Zobacz trailer]

Cudowne zamknięcie “Irish Folklore Trilogy” zapoczątkowanej przez Cartoon Saloon i Tomma Moore’a 11 lat temu “Sekretem Księgi z Kells”. “Wolfwalkers” wizualnie to zdecydowanie najładniejsza animacja Irlandczyków. Dodatkowo naładowana została ona dramaturgicznymi atrakcjami, sowizdrzalską energią i nadspodziewanie wartką akcją. W tym wszystkim nie zagubiło się mądre przesłanie filmu poświęcone wolności, odkrywaniu tożsamości, potrzebie zachowania równowagi w świecie.

 

svetlop

17. Marko Škop: Niech stanie się światłość (Nech je svetlo) [Zobacz trailer]

Nagrodzona w zeszłym roku w Karlowych Varach czesko-słowacka produkcja “Niech stanie się światłość” przypomniała mi najlepsze, złote czasy rumuńskiej nowej fali z pierwszej dekady tego wieku. Siłą “Niech stanie się światłość” jest donośna i metodyczna, ale pozbawiona jakiegokolwiek zacietrzewienia krytyka prowincjonalnego doktrynerstwa i kołtuństwa. Škop prowadzi ten film w tak mądry sposób i jednocześnie bezkompromisowy sposób, iż historia w nim opowiadana jawi się jako przenikliwa, przejmująca, ale też bardzo ludzka. Recenzja >>>

 

Kajillionairep

16. Miranda July: Kajillionaire [Zobacz trailer]

Charakterystyczne dla Mirandy July surrealistyczne dziwactwa składają się na poruszającą opowieść o koszmarnie dysfunkcyjnej rodzinie, która latami zagłusza indywidualny głos włochatej bohaterki granej przez Evan Rachel Wood. Jej przebudzenie to tyleż walka o odzyskiwanie własnej tożsamości, ile wyjście z odmętów samotności na drogę rozświetlaną przez przygodę i szczere, międzyludzkie relacje.

 

lilihorp

15. Lili Horvát: Przygotowania, żeby być razem przez czas nieokreślony (Felkészülés meghatározatlan ideig tartó együttlét) [Zobacz trailer]

Abstrakcyjna dzikość serca i szalona miłość od pierwszego wejrzenia. Węgierska reżyserka Lili Horvát wtłacza popularną konwencję komedii romantycznej w najprawdziwsze, metafizyczne formaty Kieślowskiego. Radość przewija się tu z niepokojem i niepewnością. Surowa rzeczywistość współczesnego Budapesztu staje się bajkowym krajobrazem dla snu bohaterki o ziszczeniu się jej wspaniałego romansu. Tyle samo w tym filmowej poezji, ile przewrotnej perwersji.

 

drodzytowp

14. Andriej Konczałowski: Drodzy Towarzysze (Dorogie tovarishchi) [Zobacz trailer]

Fundamentem dla rozliczeniowych (ale też zaskakująco wymownych z dzisiejszego punktu widzenia) “Drogich Towarzyszy!” w reżyserii weterana Andrieja Konczałowskiego i nagrodzonych (zasłużenie) Specjalną Nagrodą Jury na tegorocznej Wenecji są wydarzenia z Nowoczerkaska z początku lat 60., gdy mieszkańcy robotniczego miasta zaprotestowali przeciwko rosnącym cenom żywności i pogarszającemu się poziomowi życia. Strajk zakończył się masakrą i otwarciem ognia do protestujących, nieuzbrojonych ludzi, w wyniku czego zginęło blisko 30 osób. Gorzki, rozliczeniowy ton filmu, który całkiem łatwo mógłby ugrzęznąć w banałach i kliszach, równoważy błyskotliwa ironia scen i dialogów oraz romantyczna nostalgia monochromatycznych kadrów. Recenzja >>>

 

firstcowp

13. Kelly Reichardt: The First Cow [Zobacz trailer]

“First Cow” choć w środkach wyrazu jest kinem raczej surowym, potrafi uderzyć ciepłem i rozczulić melancholijnym tonem. Ten ostatni wybrzmiewa najdonioślej w pierwszym akcie filmu, gdy w czasach współczesnych spacerująca z psem po lesie Alia Shawkat wykopuje w ziemi dwa szkielety. Gdy widzimy ją po raz pierwszy, scena ta wydaje się wręcz przerażająca. Zestawiona z opowieścią sprzed 200 lat całkowicie zmienia swój wydźwięk, stając się nostalgiczną puentą dla amerykańskiej prehistorii. Znów jak w przypadku Reichardt – zgoła odmiennej niż ta z popularnych tekstów kultury. Recenzja >>>

 

nafip

12. Mamadou Dia: Baamum Nafi [Zobacz trailer]

Filmem zaskakująco bogatym w bardzo aktualne, ale także znacznie wykraczające poza teraźniejsze ramy konteksty okazuje się senegalski “Ojciec Nafi” – wyróżniony na zeszłorocznym festiwalu w Locarno. W jego centrum znajduje się wieloletni konflikt dwóch braci. Narracja skonstruowana została w tak błyskotliwy sposób, że nie tylko dylematy bohaterów, pomimo egzotycznego, lokalnego zakorzenienia, brzmią uniwersalnie i wymownie, ale też przypominają najpotężniejsze, szekspirowskie dramaty. Mamadou Dia w swoim filmie nie zapomina również o refleksji, dlaczego tradycyjne, afrykańskie społeczności zmuszone są dokonywać najtrudniejszych, ideologicznych wyborów. Bieda, zacofanie, brak perspektyw to ciągle zaniedbania odziedziczone w spadku po kolonialnej przeszłości. Recenzja >>>

 

sludzyp

11. Ivan Ostrochovský: Služobníci [Zobacz trailer]

W swoim drugim filmie pochodzący ze Słowacji reżyser buduje niezwykłą, przeszywającą chłodem surowych, klasztornych wnętrz scenerię dla historycznego thrillera, dla którego podstawą są mroczne historie z komunistycznych czasów i relacji państwa z kościołem. “Služobníci” nie są jednak ani kinem rozliczeniowym, ani aktem oskarżenia wymierzonym w kościelną hierarchię. Jak mówi sam Ivan Ostrochovský, to opowieść o tym, jak łatwo i bezwiednie można stanąć po złej stronie historii. Recenzja >>>